سالروز شکست حصر آبادان

به گزارش ایسنا، آبادان از شهرهای مهم استان خوزستان است که به شکل مثلث بوده و قائده آن به سمت خلیج فارس و رأس آن به سوی خرمشهر است. این شهر بواسطه وجود صنعت نفت از سال ۱۲۹۱ هجری شمسی مورد توجه قرار گرفت و تصفیه‌خانه‌های عظیم نفت در این شهر بوجود آمد.

اوایل تجاوز رژیم بعثی عراق این شهر مورد طمع دشمن قرار گرفت و به صورت نعلی شکل به محاصره آنها درآمد. محاصره آبادان برگ برنده‌ای در دست ارتش عراق بود تا در موقعیت مناسب بتواند اراده خود را به مقابل تحمیل کند. ورود و خروج به این شهر تنها از طریق دریا ممکن بود و مردم مقاوم این شهر همچنان پایدار بودند.

با حصر آبادان، امام خمینی (ره) در یک دستور قاطع فرمودند:« حصرآبادان باید شکسته شود.»

از آنجا که وسعت منطقه عملیاتی بالغ بر ۱۳۰ کیلومترمربع بود و حوزه دید بسیار وسیعی داشت، امکان اختفای تحرکات نظامی در طول روز میسر نبود لذا مقرر شد عملیات در تاریکی شب انجام شود تا دشمن نتواند از نیروهای زرهی خود بهره لازم را ببرد.

سرانجام عملیات ثامن‌الائمه(ع) با هدف انهدام نیروهای دشمن در شرق کارون و تصرف و این منطقه، در ساعت یک بامداد پنجم مهرماه سال ۱۳۶۰ با رمز مقدس ” نصرمن‌الله و فتح قریب ” شروع شد.

این عملیات با همکاری ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای ژاندارمری انجام شد و نیروهای عمل کننده در این عملیات بزرگ از «لشگر ۷۷ خراسان» شامل سه تیپ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،۱۶ گردان نیروی پیاده در سازمان سه قرارگاه تیپی، «تیپ ۳۷ زرهی شیراز»، «گردان ۲۵۱ تانک» از «لشگر ۱۶ زرهی»، «گردان ۱۰۷ ژاندارمری»، «گروه رزمی ۲۹۱ تانک» بودند و جهادسازندگی علاوه بر احداث جاده ” وحدت ” در فروردین ۱۳۶۰، امور مقدماتی عملیات را انجام دادند.

نیروهای سپاه اسلام با عبور از میدان‌های مین و تله‌های انفجاری و موانع ایذائی در حالی که به شدت با آتشبارهای خطوط پشتیبانی حمایت می‌شدند به مواضع دشمن یورش برده و دشمن را سخت غافلگیر کردند. همچنین به سرعت خاکریزهای مقدماتی دشمن تسخیر شد و نیروهای دشمن مورد تعقیب قرار گرفتند.

لشکر زرهی عراق با قدرت تمام درهم کوبیده شده و نیروهای آن تحت تعقیب قرار گرفتند. با فرار دشمن به غرب کارون، بهترین موضع پدافندی و ضدپاتک نصیب نیروهای ایران شد. پس از دو روز نبرد بی‌امان رزمندگان اسلام، پس‌مانده‌های ارتش بعثی به غرب کارون فرار کرده و در آنجا زمین‌گیر شدند.

این عملیات نتایجی را چون خارج شدن قوای دشمن از شهر آبادان، آزاد شدن دو جاده مهم اهواز – آبادان و ماهشهر _ آبادان و آزادسازی کامل شرق کارون به وسعت ۱۳۰ کیلومتر مربع در پی داشت.

با پیروزی درخشان سپاه اسلام در شکستن حصر آبادان، روحیه امید در سرتاسر جبهه‌ها و در میان مردم دمیده شد و سیل خروشان ملت با شادی و شور، بیش از پیش به سوی جبهه‌ها روانه شدند.

عملیات ثامن‌الائمه (ع) به منزله نقطه عطف و حلقه وصلی برای تغییر استراتژی جنگ از وضعیت گذشته به وضعیت جدید محسوب می‌شود. بعد از حذف بنی‌صدر، برای نخستین بار بود که نیروهای عمل کننده در این حد گسترده با هم ترکیب شده و به نحو شایسته‌ای با یکدیگر همکاری و هماهنگی می‌کردند به طوری که این اقدام الگوی مناسبی برای ادامه همکاری ارتش و سپاه در عملیات‌های دیگر شد.

انتهای پیام

ویدئو / موسیقی فیلم؛ «هملت»

ویدئو / موسیقی فیلم؛ «هملت»

نسخه ۱۹۹۰ فیلم «هملت» به کارگردانی «فرانکو زفیرلی»، یکی از ده‌ها اثر سینمایی است که با اقتباس از آثار ویلیام شکسپیر ساخته شده است. زفیرلی، کارگردان و تهیه‌کننده فقید ایتالیایی علاقه وافری به ساخت آثار شکسپیر داشت و این علاقه را با کارگردانی چند اپرا نیز به خوبی نشان داد. موسیقی متن این فیلم ساخته «انیو موریکونه» آهنگساز و رهبر ارکستر فقید ایتالیایی است و جزو آثار کمترشناخته‌شدۀ او در دنیای سینما است. به دلیل استفاده از تلفیق‌های کمترشنیده‌شده در موسیقی «هملت»، این اثرِ موریکونه از سوی برخی منتقدان موسیقی، تحسین شده است.

تدوینگر: جواد علیزاده

نخستین پاسخ گروه «آلفارد» به صدام

به گزارش ایسنا،«خالد حیدری» نخستین شهید خلبان پایگاه سوم شکاری شهید نوژه همدان در روز ۳۱ شهریورماه ۱۳۵۹ در قالب گروه پروازی «آلفارد» از پایگاه به پرواز درآمد و در عملیاتی پیروزمندانه پایگاه هوایی «کوت» عراق را بمباران کرد. در این عملیات،هواپیمای هواپیمای فانتوم او و «محمد صالحی» مورد هدف موشک زمین به هوای پایگاه کوت قرار گرفت و آنها به مقام رفیع شهادت نائل شدند.

سندی بر هوشیاری ارتش

عناصر اطلاعاتی ارتش و ژاندارمری پیش از آغاز رسمی جنگ تحمیلی، فعالیت‌ها و تحرکات ارتش عراق را زیر نظر داشتند. به دنبال این رصدها، گروه‌های اطلاعاتی ارتش تمام فعالیت‌های رژیم بعثی صدام را به مسئولان کشور گزارش می‌دادند و پوشش اطلاعات گسترده‌ای را از سال ۱۳۵۸ تا لحظه آغاز رسمی جنگ در اختیار داشتند. از همین رو این که می‌گویند ارتش غافگیر شد، کاملا نادرست است.

شهیدان خالد حیدری و محمد صالحی

مرزهای ایران پیش از ۶ ماه اول سال ۱۳۵۹ از سوی عراق ۶۳۶ بار مورد تجاوز نیروهای هوایی، زمینی و دریایی قرار گرفت که ۴۹۰ مورد آن از سوی وزارت خارجه ایران به سازمان ملل متحد گزارش شد. در آن زمان به دلیل مسائل بعد از انقلاب، ارتش در حال کوچک شدن بود و عده‌ای می‌خواستند تا این یگان نظامی منحل شود. از جمله آن برخی از طرح‌ها به ارتش ابلاغ شده بود مانند خدمت در موطن اصلی و نصف شدن سربازخانه‌ها. از همین رو ارتش نیروی انسانی کارآزموده و خوبی در اختیار نداشت و برخی فرماندهان هم تصفیه می‌کردند. با این وجود به مسولان وقت گزارش احتمالی حمله ارتش عراق به ایران بیان شده بود و هریک از ارکان ارتش طرح‌هایی داشتند. یکی ازاین طرح‌ها؛ «طرح نبرد هوایی البرز» نام دارد.

نخستین انتقام

در پاسخ به حملات هواپیماهای عراقی به ۱۵ فرودگاه و پایگاه هوایی کشورمان (ساعت ۱۴:۰۰ روز ۱۳۵۹/۶/۳۱) جنگنده بمب افکن‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به فاصله دو ساعت از زمان حمله دشمن برابر طرح عملیاتی انتقام جهت هوشیار کردن حکومت متجاوز عراق از میزان آمادگی نیروی هوایی ایران و عواقب شرارت‌هایشان و همچنین ممانعت از وقوع یک جنگ تمام عیار در منطقه، با دو دسته پروازی «البرز» (تحت فرماندهی سرگرد خلبان جهانگیر ابن یمین) و «آلفارد» (تحت فرماندهی سرگرد خلبان سید جلیل پور رضایی شیرجو بیشه) از پایگاه‌­های بوشهر و همدان به پرواز در آمدند و پایگاه‌­های هوایی شعیبیه را در ساعت ۱۷:۰۰ و کوت را در ساعت ۱۷:۵۵  بمباران کردند. در جریان عملیات مذکور یک فروند هواپیمای فانتوم از گروه پروازی آلفارد در خاک عراق سقوط کرد و خلبانان شجاع آن با نام­‌های ­سروان محمد صالحی و ستوانیکم خالد حیدری به درجه رفیع شهادت نائل آمدند.

پیکرهای این دو شهید هفته نخست آبان ماه سال ۹۱ پس از گذشت ۳۲ سال به آغوش میهن بازگشتند.

انتهای پیام

عملیات‌های تعیین‌کننده دفاع‌مقدس

به گزارش ایسنا،هشت سال دفاع‌مقدس فراز و فرودهای فراوانی داشت بنابراین ضرورت ایجاب می‌کرد فرماندهان کشورمان در عرصه نظامی و دفاع مشروع عملیات‌هایی برای مقابله با دشمن طراحی و اجرا کنند که در نوع خود جزو مهمترین عملیات‌های تاریخ جنگ‌های جهان شناخته می‌شوند.
 

در ادامه مروری داریم بر چند عملیات بزرگ.

عملیات ثامن الائمه (شکست حصرآبادان)

با توجه به نقش بنی‌صدر به عنوان فرماندهی کل قوا در شروع جنگ تحمیلی، کلیه جبهه‌های نبرد به بن بست رسید و صدام شهرهای مهم ایران از جمله خرمشهر، آبادان، نفت‌شهر و دیگر شهرهای مرزی را به اشغال خود درآورد. اما به محض عزل بنی‌صدر به دلیل عدم کفایت سیاسی، در جبهه‌ها شور و نشاط دیگری حاکم و بن‌بست‌ها باز شد. سپس نخستین عملیات پیروزمند با شعار «خمینی روح خدا، فرمانده کل قوا» انجام شد که نقطه شروعی جهت حضور نیروهای مردمی در جبهه‌ها به حساب می‌آید.

عملیات شکست حصر آبادان فتح‌الباب در جبهه‌های نبرد به حساب می‌آید. پس از عملیات «فرماندهی کل قوا»، سیستم جنگ تغییر کرد و عملیات ثامن الائمه توسط سپاه و ارتش طرح‌ریزی شد.

عملیات ثامن‌الائمه یکی از چهار عملیات بزرگ و برجسته در بین سلسله عملیات‌هایی بود که برای آزادسازی مناطق اشغالی انجام شد و نقطه عطف و و آغاز استراتژی مرحله دوم جنگ و منشاء تحول با الهام از رهنمودهای امام راحل بود.

پیام امام (ره) مبنی بر ضرورت شکست محاصره آبادان، اهمیت و ارزش سیاسی منطقه برای دشمن، موقعیت نظامی زمین و نحوه استقرار دشمن و ابتکار در پل‌های نصب شده روی رودخانه کارون از جمله مهمترین عوامل در انتخاب منطقه برای انجام عملیات بود.

این عملیات ساعت یک بامداد پنجم مهرماه ۱۳۶۰ آغاز و در مدت زمان آن بیش از ۳۰۰۰ تن از افراد دشمن کشته و زخمی، بسیاری زخمی و تعداد زیادی نیز به اسارت نیروهای اسلام درآمدند.

مهمترین دستاوردهای عملیات ثامن‌الائمه (ع) توقف عملی نیروهای دشمن و پی بردن رزمندگان اسلام به فعل خواستن بود. این در حالی بود که آزادسازی تمام مناطق اشغالی پس از عملیات حصر آبادان صورت گرفت و سبب آزاد شدن ۱۸۰-۱۵۰ کیلومتر مناطق اشغالی از دست دشمن شد و شاید این عملیات را بتوان جزو شگفتی‌های جنگ به حساب آورد چرا که پس از برکناری بنی صدر، ارتش و سپاه همکاری موثری با هم داشتند.

عملیات طرق القدس (فتح بستان)؛ سلسه‌ عملیات‌های کربلا

جمهوری اسلامی ایران تنها دو ماه پس از پیروزی در عملیات ثامن‌الائمه (ع)، عملیات «طریق القدس» را در سال دوم جنگ (آذرماه سال ۱۳۶۰) با سرعت بسیار و بر پایه تحولات جدید و شور و هیجان ایجاد شده در کشور، به عنوان بزرگترین عملیات خود در مقیاس گسترده، طرح‌ریزی کرد. سازماندهی نیروهای داوطلب با انگیزه شهادت‌طلبی در سازمان سپاه و در آستانه فرا رسیدن ماه محرم، برجسته‌ترین ویژگی این عملیات بود. فرماندهان سپاه و ارتش طی جلسات متعددی شرایط جدید را مورد بررسی قرار داده و مبتنی بر آن، استراتژی جدیدی را تعریف کردند که سه هدف اساسی را دنبال می‌کرد:

۱- انهدام هر چه بیشتر ماشین جنگی عراق.

۲- دست یافتن به مواضعی مناسب جهت کم کردن خطوط پدافندی و نهایتاً آزادسازی نیروهای خودی از پدافند به منظور افزایش توان در عملیات بعدی.

۳- آماده شدن برای انجام عملیات نهایی و آزاد سازی گام به گام مناطق اشغالی.

مبتنی بر این استراتژی، ۱۲ طرح موسوم به «کربلا» تهیه شد که میزان تناسب توان خود با ظرفیت مورد نیاز منطقه عملیاتی، وضعیت زمین از جنبه نظامی و نیز اهمیت منطقه عملیاتی، از عوامل اصلی در تعیین تقدم هر یک از طرح‌های مزبور بود، بر همین اساس، پس از مباحث مختلف میان فرماندهان سپاه و ارتش، عملیات طریق القدس به عنوان اولین گام از سلسله عملیات کربلا طراحی و به مرحله اجرا در آمد.

این عملیات در ساعت ۰۰:۳۰ بامداد ۱۳۶۰/۹/۸ با عبور نیروهای پیاده یگان‌های سپاه از میادین مین و مواضع دشمن، در چند محور به طور هم زمان آغاز شد. نیروهای عمل کننده در محور شمال عملیات، در همان ساعات اولیه درگیری موفق شدند مواضع نیروهای عراقی را در خطوط اول تصرف کرده و نیروهای احتیاط دشمن را در پشت خطوط پدافندی منهدم کنند. میزان موفقیت اولیه یگان‌های سپاه در محور شمال به حدی بود که فرمانده تیپ زرهی ارتش نیز به گردان‌های زرهی و مکانیزه خود فرمان داد تا از معابر بازشده با چراغ روشن عبور کرده و ضمن انهدام دشمن و حمایت از نیروهای پیاده خودی به سوی هدف‌های خود در عمق منطقه پیشروی کنند.

به این ترتیب، در ساعت «۶ بامداد» روز اول عملیات، تیپ امام حسین (ع) به همراه یک گردان از «تیپ ۳ زرهی« از «لشکر ۹۲ » موفق شدند تنگه چزابه را تصرف و تامین کند. در این محور تا ساعت ۹ صبح روز اول، تمامی اهداف تعیین شده، تامین شد.

با اجرای عملیات طریق القدس، اولین مرحله از استراتژی جدید تحت عنوان «کربلای ۱» با موفقیت به پایان رسید و نتایج زیر را به دنبال داشت:

۱- آزادسازی ۶۵۰ کیلومتر مربع از خاک جمهوری اسلامی شامل شهر بستان، حدود ۷۰ روستا، پنج پاسگاه مرزی و تنگه استراتژیک چزابه.

۲- تجزیه شدن قوای سپاه سوم عراق، که با توانی بیش از شش لشکر بخش‌هایی از خوزستان را تحت اشغال داشت.

۳- موفقیت ابتکار عبور از منطقه رملی.

عملیات فتح المبین؛ جلوگیری از قدرت تصمیم‌گیری، تجدیدسازمان و تقویت روحیه دشمن

طرح‌ریزی عملیات افتخارآفرین «فتح‌المبین» از اواسط آبان ‌١٣٦٠ آغاز شد و پس از تلاش‌های مستمر و خستگی‌ناپذیر و انجام مشورت‌ها و هماهنگی‌های گسترده میان فرماندهان، سرانجام «طرح عملیاتی شماره ‌١ فتح‌المبین» در اواخر دی‌ماه همان سال آماده شد. روز ‌١٣ بهمن ‌١٣٦٠ در پی یک نشست مشترک بین فرماندهان عمده سپاه و ارتش، طرح یادشده به یگان‌های عمده اجرایی ابلاغ و متعاقب دریافت اطلاعات جدید در روز ‌٣٠ بهمن همان سال طرح اولیه بازنگری شده و طرح «شماره ‌٢ » در روز ‌١٣ اسفند انتشار یافت.

با پایان یافتن «عملیات طریق‌القدس»، تلاش برای اجرای عملیات بعدی به منظور جلوگیری از قدرت تصمیم‌گیری، تجدیدسازمان و تقویت روحیه دشمن آغاز شد. در این شرایط که نیروهای رزمنده ابتکار عمل در جنگ و پشت جبهه را در دست داشتند، دو منطقه «غرب دزفول» و «منطقه عمومی خرمشهر» (غرب کارون) نظر فرماندهان نظامی را به خود جلب کرده بود که الزاما می‌بایست یکی از آن‌ها جهت اجرای عملیات انتخاب می‌شد.

این عملیات با مراجعه به قرآن کریم، «فتح» نامگذاری شد و سرانجام در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد روز دوشنبه دوم فروردین‌ماه سال ۶۱ فرمان آغاز حمله بزرگ و سرنوشت‌ساز فتح‌المبین به شرح زیر صادر شد:

«بسم‌الله الرحمن الرحیم، بسم‌الله القاصم الجبارین و یا زهرا (س)».

نتایج عملیات:

آزادسازی ‌٢٥٠٠ کیلومترمربع از خاک جمهوری اسلامی؛ شامل ده‌ها بخش و روستا، سایت‌های ‌٤ و ‌٥ رادار، جاده مهم دزفول – دهلران و … .

نزدیک شدن نیروهای خودی به مرز در منطقه غرب شوش و دزفول.

خارج شدن شهرهای دزفول، اندیمشک و شوش و مراکز مهمی همچون پایگاه هوایی دزفول از تیررس توپخانه دشمن و دستیابی به چاه‌های نفت ابوغریب در ارتفاعات تینه.

انهدام بیش از چهار لشکر،‌٣٦١ دستگاه تانک و نفربر، ‌١٨ فروند هواپیما، ‌٣٠٠ دستگاه خودرو، ‌٥٠ عراده توپ و ‌٣٠ دستگاه مهندسی ارتش عراق.

به غنیمت گرفته شدن ‌٣٢٠ دستگاه تانک و نفربر، ‌٥٠٠ دستگاه خودرو، ‌١٦٥ عراده توپ، ‌٥٠ دستگاه مهندسی و مقادیر زیادی سلاح و تجهیزات انفرادی.

به اسارت درآمدن بیش از ‌١٥ هزار تن از نیروهای دشمن.

کشته و مجروح شدن حدود ‌٢٥ هزار تن از نیروهای دشمن

عملیات الی بیت‌المقدس(آزادسازی خرمشهر)؛ سمبل تحمیل اراده سیاسی جمهوری اسلامی بر متجاوز

در حالی که اشغال خرمشهر توسط عراق به عنوان آخرین و مهمترین برگ برنده این کشور برای وادار ساختن ایران به شرکت در هرگونه مذاکرات صلح تلقی می‌شد، آزادسازی این شهر می‌توانست سمبل تحمیل اراده سیاسی جمهوری اسلامی بر متجاوز و اثبات برتری نظامی‌اش باشد.این عملیات دهم اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۶۱ آغاز شد و رزمندگان اسلام توانستند طی سه مرحله خرمشهر را آزاد کنند.

در ساعت ۲۲:۳۰ اول خرداد ۱۳۶۱ تلاش برای آزادسازی خرمشهر آغاز شد و عراقی‌ها نتوانستند در برابر تک سریع و غافلگیرانه ایران،نیروهای عراقی دچار وحشت و سرگردانی شدید شدند و نتوانستند واکنش مهمی از خود نشان دهند و ارتباط یگان‌های دشمن با یکدیگر قطع شد. فرار افسران، درجه‌داران و سربازان عراقی از منطقه خرمشهر گویای از هم پاشیدگی سازمان یگان‌های دشمن بود.

در روز دوم خرداد نتیجه پیکار بسیار درخشان بود و «قرارگاه کربلا» به هدف خود که احاطه کامل خرمشهر بود، رسید. تعداد اسرای عراقی در این روز از ۲۸۳۰ نفر تجاوز کرد و یگان‌هایی از دشمن که در منطقه بین نهر عرائض و شلمچه مستقر بودند، به میزان زیاد منهدم شدند.

با وجود حضور گسترده هواپیماهای عراقی در آسمان منطقه، عقابان تیزپرواز نیروی هوایی ارتش در پشتیبانی از یگان‌های خودی، در صحنه عملیات بیت‌المقدس حضوری فعال داشتند و با بمباران پل شناور عراقی‌ها بر روی اروندرود و مناطق تجمع آنان در آن سوی رودخانه، نقش ارزنده‌ای در آزاد سازی خرمشهر ایفا کردند.

در اواخر روز دوم خرداد، قرارگاه کربلا پس از بررسی آخرین وضعیت، تصمیم گرفت تا نیروها با ورود به شهر، آن را از لوث وجود نیروهای عراقی پاک کند و در ساعت سه بامداد روز سوم خرداد واحدهایی از رزمندگان ایران به آن سوی رودخانه وارد شدند.

از طرف دیگر جمعی از نیروهای عراقی با استفاده از تاریکی شب و قایق اقدام به فرار کردند که تعدادی از این قایق‌ها توسط تکاوران نیروی دریایی هدف قرار گرفتند و سرنشینان آن ها غرق شدند.

در ساعت ۱۱ صبح روز سوم خرداد در حالی که درگیری شدیدی بین قوای ایرانی و نیروهای عراقی در شمال نهر «خین» جریان داشت و دشمن در فکر شکستن حلقه محاصره خرمشهر بود، رزمندگان ایرانی از جناح غرب و خیابان کشتارگاه وارد شهر شدند. ناحیه گمرک خرمشهر در کنار اروند اندکی مقاومت کرد که آن هم به سرعت درهم شکسته شد.

در ساعت ۱۲ قوای ایران از سمت شمال و شرق وارد شهر شدند و نیروهای متجاوز بعثی که ۲۴ ساعت در محاصره کامل قرار داشتند، راهی جز اسارت یا فرار و یا کشته شدن نداشتند. بدین جهت واحدهای عراقی گروه گروه به اسارت رزمندگان اسلام در آمدند.

در ساعت ۱۴ بعد از ظهر، خرمشهر به طور کامل آزاد شد و پرچم پر افتخار جمهوری اسلامی ایران برفراز «مسجد جامع» و پل تخریب شده خرمشهر به اهتزاز درآمد.

بدین ترتیب این شهر مقاوم که پس از ۳۵ روز پایداری و مقاومت در چهارم آبان ۱۳۵۹ به اشغال دشمن درآمده بود، پس از ۵۷۸ روز (۱۹ ماه) اسارت، بار دیگر به آغوش گرم میهن اسلامی بازگشت و پیکره پاک آن از لوث وجود متجاوزان تطهیر شد.

نتایج

طی عملیات بیت‌المقدس ۵۰۳۸ کیلومتر مربع از اراضی اشغال شده از جمله شهرهای خرمشهر و هویزه و نیز پادگان حمید و جاده اهواز – خرمشهر آزاد شدند. علاوه بر این، شهرهای اهواز، حمیدیه و سوسنگرد از تیررس توپخانه دشمن خارج شدند. هم چنین ۱۸۰ کیلومتر از خط مرزی تامین شد.

با آزاسازی خرمشهر، برتری نظامی ایران بر عراق مورد تایید کارشناسان و تحلیل گران نظامی قرار گرفت.

آزادسازی خرمشهر موجب انفعال ارتش عراق شد؛ به گونه‌ای که نظامیان عراقی تا مدت زیادی نتوانستند از لاک دفاعی خارج شوند.

عملیات بیت‌المقدس موجب شد کشورهای عرب منطقه به تقویت مالی و نظامی عراق مبادرت ورزند.

طی این عملیات حدود ۱۹ هزار تن از نیروهای دشمن به اسارت درآمده و بالغ بر ۱۶ هزار تن کشته و زخمی شدند.

عملیات رمضان؛تنبیه متجاوز

پس از آزادسازی خرمشهر و برتری سیاسی – نظامی ایران که یکی از اهداف آن خاتمه جنگ بود، پیش‌بینی می‌شد زمینه اتمام جنگ فراهم شود و نظام بین‌الملل به طور جدی و با در نظر گرفتن عدالت و تنبیه متجاوز پایان جنگ را پیگیری کند، همانگونه که درباره بسیاری از جنگ‌های‌ بین‌المللی چنین شد. اما برعکس، آمریکا و غرب در جهت حفظ حکومت عراق و فشار بر جمهوری اسلامی تلاشهای خود را آغاز کردند. آمریکا بدون توجه به حقوق قانونی جمهوری اسلامی، در پی تحمیل مذاکره بدون شرط به ایران بود و در مجموع قدرتهای بزرگ در تلاش بودند که مذاکرات صلح در شرایطی انجام شودکه جمهوری اسلامی در موضع برتر نباشد.

به دلیل سابقه تاریخی و شخصیت صدام، ایران صلح بدون تضمین لازم را نمی‌پذیرفت زیرا هیچ اعتمادی به دولت عراق و تعهدات آن نداشت. رژیم عراق به دلیل قرار گرفتن در موضع ضعف، مسأله صلح را مطرح می‌کرد در حالی که هیچ تغییری در ماهیت رفتار سران این رژیم مشاهده نمی‌شد.

هدف کلی طرح پیشروی در خاک عراق، پدافند در کنار اروند از شمال تا جنوب یعنی از «نشوه» تا خرمشهر و نزدیک شدن به بصره بود. با موفقیت در این طرح، نیروهای سپاه سوم عراق از جمله «لشکرهای ‌۵ و۶ » به طور کامل محاصره می‌شدند و علاوه بر تصرف بخش وسیعی از حساس‌ترین زمین منطقه، شمار بسیاری از نیروهای دشمن اسیر می‌شدند.

این عملیات در پنج مرحله از ۲۳ تیرماه سال ۶۴ تا ششم مردادماه همان سال اجرا شد و نتایج وارزیابی به شرح زیر است:

اگرچه جمهوری اسلامی در عملیات رمضان به اهداف از پیش تعیین شده خود دست نیافت، ولی با اجرای این عملیات و ورود به خاک دشمن نشان داد که در دستیابی به حقوق خود مصمم است. علاوه بر این، در پی این عملیات مسئولان جمهوری اسلامی متوجه شدند برخلاف گذشته با شرایط کاملاً جدیدی در جنگ مواجه شده‌اند. برهمین اساس، می‌بایست استراتژی جدیدی تدوین می‌شد، اما در این خصوص دو دیدگاه متفاوت بروز کرد. عده‌ای کسب یک پیروزی بزرگ را برای پایان دادن به جنگ کافی می‌دانستند و عده ای دیگر به تلاش همه جانبه برای نیل به پیروزی نهایی معتقد بودند.

در عملیات رمضان، چهار لشکر و سه تیپ زرهی دشمن بین ‌۲۰ تا ‌۶۰ درصد منهدم شد و ‌۹ تیپ پیاده دشمن بین ‌۲۰ تا ‌۱۰۰ درصد خسارت و تلفات را متحمل شدند. در مجموع بیش از ۱۰۰۰ دستگاه تانک و نفربر دشمن و نیز تجهیزات و سلاح‌های بسیاری دیگر از دشمن منهدم شد و حدود ۷۰۰۰ تن از نیروهای دشمن کشته و تعداد قابل توجهی هم اسیر شدند.

عملیات محرم

ویژگی‌های مهم این عملیات دستاوردهای آن بود که منجر به آزادسازی ۷۰۰ کیلومترمربع از خاک ایران و ۳۰۰ کیلومتر از خاک عراق و شکستن جو حاصل از عدم پیروزی عملیات رمضان شد. همچنین با پیدایش دورنمای شهر «العماره» عراق از روی بلندی‌های «جبال حمرین» در این عملیات باعث شد استراتژی جدید برای عملیات گسترده در منطقه جنوب که هدفش تعیین سرنوشت جنگ بود حاصل شود. از دیگر ویژگی‌های این عملیات، استفاده دشمن از گازهای شیمیایی در منطقه عملیاتی بود که باعث شد مسئولین جنگ به طور جدی برای مقابله با این سلاح در عملیاتهای بعدی تدابیر لازم را اتحاذ نمایند.

این عملیات در چند محور و طی چند مرحله طراحی شد که مرحله اول آن دوشنبه روز دهم آبان ماه سال ۱۳۶۱ در ساعت ۲۲:۸ دقیقه با رمز «یا زینب(س)» با فرماندهی قرارگاه عملیاتی کربلا، با سرعت و غافلگیری قابل ملاحظه آغاز شد، به نحوی که کمتر از نیم ساعت پس از شروع عملیات قوای اسلام توانستند در یک محور تعدادی از نیروهای عراقی را به اسارت درآورند و در محور دیگر نیروهایی از دشمن به استعداد بیش از یک تیپ در محاصره نیروهای خودی قرار گرفتند و غالباً اسیر شدند.

عملیات کربلای ۴

عملیات می‌بایست در ساعت ‌٢٢:۳۰ مورخ ۱۳۶۵/۱۰/۳ آغاز می‌شد. به همین خاطر غواص‌های خودی ساعاتی قبل به درون آب رفته و به سمت خط دشمن حرکت کردند. در این میان، نیروهای دشمن که کاملا آماده و هوشیار بودند، ضمن پرتاب منور، با تیربار و خمپاره به طرف نیروهای ایران شلیک می‌کردند. در مجموع، عملیات خارج از کنترل و هدایت فرماندهی قرار گرفته بود و قبل از هر دستوری یگان‌ها با توجه به نوع وضعیت و هوشیاری و عکس‌العمل دشمن به محض رسیدن به ساحل، درگیری را آغاز می‌کردند. در این حال، رمز عملیات (یا محمد) حدود ساعت ‌۲۲:۴۵ اعلام شد و نیروهای عمل کننده فقط توانستند در جزایر سهیل، قطعه، ام‌الرصاص، ام‌البابی و بلجانیه نفوذ کنند و در بعضی مناطق نیز به صورت موضعی رخنه کنند.

در مقابل، نیروهای دشمن با پرتاب پی در پی منور و اجرای چند مورد بمباران کنار نهر عرایض (عقبه برخی از یگان‌ها) و همچنین اجرای آتش مؤثر روی رودخانه اروند،عملا سازمان غواص‌ها و نیز نیروهای موج دوم و سوم را به هم زدند به طوری که نیروهای یگان‌های مجاور بعضا پراکنده شده و اغلب نمی‌توانستند روی هدف عمل کنند.

یکی از مناطق حساس عملیات،جزیره‌ ام‌الرصاص و نوک «بوارین» بود که برغم تلاش بسیاری که برای تصرف آن انجام شد، به خاطر هوشیاری دشمن امکان ادامه درگیری از میان رفت.

عملیات کربلای۵؛تثبیت موقعیت برتر سیاسی – نظامی جمهوری‌اسلامی «عملیات کربلای۵» ۱۹ دیماه سال ۱۳۶۵ آغاز شد.

موفقیت‌های جمهوری اسلامی ایران در عملیات بزرگ کربلای ‌۵ و احتمال پیروزی نظامی قریب‌الوقوع آن،دنیا را به این نتیجه رساند که راه‌های به پایان رساندن جنگ را با تصویب قطعنامه ‌۵۹۸ هموار سازد،قطعنامه‌ای که در آن برای اولین بار به نظرات ایران توجه شده بود.

ارزیابی عملیات

عملیات کربلای ‌۵ ضمن تثبیت موقعیت برتر سیاسی – نظامی جمهوری ‌اسلامی که با فتح فاو حاصل شده بود به لحاظ پیشروی در زمین منطقه شرق بصره و نزدیک شدن رزمندگان اسلام به شهر بصره و قرار گرفتن این شهر در برد توپخانه قوای جمهوری‌اسلامی ایران را در برابر حملات وسیع دشمن به شهرها و مردم بی‌دفاع، از موقعیت مناسبی برخوردار کرد تا با عملیات بازدارنده و اجرای آتش پرحجم توپخانه و «کاتیوشا» روی شهر بصره، عراق را از ادامه حملات به شهرها منصرف کند. علاوه بر این، درهم شکستن قوی‌ترین استحکامات دشمن در این منطقه حاکی از توانمندی رزمندگان اسلام و ناتوانی دشمن در مقاومت و بازپس‌گیری مناطق تصرف شده بود. ضمن اینکه انهدام وسیع ارتش عراق، از جمله ویژگی‌های عملیات کربلای ‌۵ بود که در ابعادی حتی غیرقابل مقایسه با عملیات‌های گذشته صورت گرفت.

انهدام دشمن در عملیات کربلای ‌۵، به مراتب بیش از عملیات والفجر۸ بود به گونه‌ای که حتی تحلیلگران غرب ناچار از اعتراف به گوشه‌ای از این مسئله شدند. انهدام دشمن موجب شد علی‌رغم اینکه زمین شلمچه از ارزشمندی قابل ملاحظه‌ای در زمینه سیاسی – نظامی برخوردار بود دشمن حفظ نیرو را بر حفظ و یا بازپس‌گیری مناطق تصرف شده ترجیح دهد. علاوه بر آمار و ارقام نتایج عملیات،از حیث ضربات وارده بر ماشین نظامی عراق نکات بارزی در عملیات کربلای ‌۵ وجود داشته، که در زیر، با رعایت اختصار به مواردی از آنها اشاره می‌شود:

انهدام ارتش عراق در این عملیات تنها با عملیات رمضان و عملیات والفجر ‌۸ قابل مقایسه است. از جنبه فروپاشی ارتش عراق نیز، عملیات کربلای ‌۵ را می‌توان با عملیات‌های فتح‌المبین و بیت‌المقدس مقایسه کرد. تلفات ارتش عراق در عملیات کربلای ‌۵ به اندازه‌ای بود که جلال طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی کردستان گفت: «خبری به دست ما رسید که فرمانده سپاه یکم عراق گفته است: “ما در عملیات کربلای ‌۵ بیش از ‌۵۰ هزار تن تلفات داشته‌ایم”.»

جنبه مهم دیگر این عملیات غلبه ابتکار عمل سپاه بر اندیشه و قدرت نظامی عراق بود.همچنین در این عملیات فرماندهان بزرگی همچون حسین خرازی فرمانده لشکر ‌۱۴ امام حسین (ع) و شهید اسماعیل دقایقی فرمانده لشکر بدر به شهادت رسیدند. به علاوه حجت‌الاسلام عبدالله میثمی روحانی مجاهد و عارف (از دفتر نمایندگی امام (ره) در سپاه) که در سخت‌ترین شرایط، رزمندگان و فرماندهان را یاری می‌کرد به شهادت رسید.

والفجر۸؛ فتح فاو در عملیات در این عملیات برای جهانیان باور کردنی نبود

«عملیات والفجر ۸» بیستم بهمن‌ماه سال ۱۳۶۴ آغاز شد. اگر عراق را سرزمینی مثلثی شکل فرض کنیم، «فاو» در منتهی‌الیه ضلع شرقی آن چسبیده به خلیج‌فارس قرار دارد. مهمترین شهر عراق نزدیک به فاو، بصره است. ضمن آنکه شهرهای «ابوالحسیب»، «زیبر»، «صفوان» و «ام‌القصر»، همگی در این منطقه واقع شده‌اند. وجود شهرهای ایرانی آبادان، خرمشهر و محدوده شلمچه و اروندرود نیز در این منطقه بیش از پیش بر اهمیت آن افزوده است. کشور کویت نیز کمترین فاصله با این منطقه حساس را دارد. همچنین نزدیکی به جزیره «بوبیان»، «هورعبدالله» و پایانه‌های نفتی «الامیه و الوکر» واقع در خلیج‌فارس بر اهمیت و حساسیت آن افزوده است.

عارضه مهم این منطقه رودخانه خروشان اروند است که از تلاقی دو رودخانه دجله و فرات سرچشمه گرفته و در عرض ۴۰۰ – ۱۶۰۰ متر متغیر بوده و از جزر و مدهای بسیار شدیدی برخوردار است. ساحل شرقی اروندرود در دهانه خلیج‌فارس مکان آرایش و مبدا حرکت رزمندگان اسلام جهت انجام عملیات و تحقق فتحی دیگر است.

فتح فاو در عملیات والفجر ۸ برای جهانیان باور کردنی نبود. عبور از اروند و مقابله با دشمن که در سنگرهای مطمئن به انتظار نشسته است، غیرقابل باور بود و پس از فتح فاو رسانه‌های بیگانه به نفع رژیم صدام تبلیغات واهی کردند اما با دعوت ایران از تمام خبرنگاران برای بازدید از فاو و حضور این خبرنگاران در فاو و منطقه عملیاتی والفجر ۸ که مصادف با ددمنشی‌های صدام در استفاده از سلاح‌های شیمیایی بر علیه رزمندگان اسلام بود، تمام تبلیغات دشمن نقش بر آب شد و تمام خبرنگاران از نزدیک شاهد سقوط شهر فاو توسط رزمندگان اسلام بودند.

ساخت «پل بعثت» و سدهای خاکی بر روی رودخانه بهمن‌شیر از توانمندی‌های بسیار بالای مهندسی جنگ حکایت دارد که رزمندگان اسلام دوشادوش برادران جهاد سازندگی به طور شبانه‌روزی کارهای مهندسی را انجام می‌دادند.

ساخت پل بعثت از نصب ۵۰۰۰ لوله در عمق ۱۸ متری اروند به طول ۴۰۰ تا ۱۶۰۰ و به عرض ۱۲ متر در بستر رودخانه نصب شد و سپس جاده خاکی به ارتفاع یک متر برای عبور انواع وسایل سبک و سنگین در طول شبانه روز راه‌اندازی شد و پس از هر بمباران، لوله‌ها تعویض و تردد از روی پل امکان‌پذیر می‌شد. علاوه بر پل بعثت، ساخت پل‌های خیبری و دبه‌ای برای حمل ونقل وسایل و تردد رزمندگان از کارهای قابل توجه مهندسی جنگ بود.

به دنبال تحولات جدید و تغییر توازن به سود ایران، شورای امنیت سازمان ملل در سوم اسفند ماه ۱۳۶۴ به تهیه پیش‌نویس و صدور یک بیانیه مهم اقدام کرد ولی این پیش‌نویس با مخالفت آمریکا و فرانسه روبرو شد. سرانجام پیروزی‌های به دست آمده در عملیات والفجر ۸ و نیز اقدامات دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران منجر به آن شد که شورای امنیت در پیش‌نویس اولیه قطعنامه بعدی گامی به سوی خواست‌های به حق ایران بردارد.

عملیات خیبر؛ شناسایی رژیم صهیونیستی توسط عراق

این عملیات ساعت ۲۱:۳۰ سوم اسفندماه سال ۱۳۶۲ با رمز «یا رسول الله (ص)» آغاز می‌شود. یکی از موضوعات مهم برای آمریکا، موضوع شناسایی رژیم صهیونیستی توسط عراق بود. صدام اعلام می‌کند: دیگر عراق را جزو کشورهای در خط مقدم علیه این رژیم نمی‌شناسد. در چنین شرایطی بود که بانک صادرات و واردات آمریکا برای کمک به اقتصاد این کشور هزینه خط لوله نفتی بغداد ‌عقبه را به مبلغ یک میلیارد دلار تقبل می‌کند و از رژیم صهیونیستی می‌خواهد به آن حمله نکند.

عملیات بدر؛ استفاده عراق از پشتیبانی هوایی و موشکی خود

عملیات در ساعت ‌۲۳ روز ‌۲۰ اسفند ۶۳ با اسم رمز مبارک «یاالله،یاالله، یاالله و قاتلوهم حتی لاتکون فتنه،یا فاطمه الزهرا (س)،یا فاطمه الزهرا (س)، یا فاطمه الزهرا(س)» آغاز شد و در همان ساعات اولیه، تمامی خطوط و استحکامات دشمن به سرعت در هم کوبیده شد.

طی این عملیات علاوه بر تلفات سنگینی که به دشمن وارد شد، بیش از ‌۵۰۰ کیلومترمربع از منطقه هور از جمله روستاهای ترابه،لحوک، نهروان،فجره و نیز جاده خندق به طول ‌۱۳ کیلومتر که فاصله آن با جاده العماره بصره شش کیلومتر است، به تصرف نیروهای خودی درآمد.

پس از این عملیات، عراق با استفاده از پشتیبانی هوایی و موشکی خود به حملات گسترده به شهرها و مناطق مسکونی و نیز کشتی‌های حامل نفت ایران مبادرت ورزید.

عملیات مروارید؛ فلج شدن نیروی دریای عراق تا پایان جنگ

یکی از بزرگ‌ترین حماسه‌هایی که نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس از خود به یادگار گذاشت عملیات «مروارید» نام دارد. در این عملیات که هفتم آذر ماه سال ۵۹ انجام شد، چهار فروند ناوچه موشک‌انداز عراقی کلاس «اوزا» و هفت فروند شناور دیگر عراقی غرق شدند. نیروی دریایی عراق پس از این عملیات عملاً فلج شده و تا پایان جنگ قادر به ایفای نقش نشد. البته در این عملیات ناوچه پیکان ایران نیز پس از رشادت‌های زیاد به قعر دریا رفت. همچنین در این عملیات سکوهای نفتی «البکر »و «الامیه» عراق به طور کامل منهدم شدند. با تصرف و انهدام اسکله‌های نفتی البکر و الامیه صادرات نفت عراق از خلیج فارس را از بین رفت. سالروز آن به نام روز نیروی دریایی ثبت شده است.

عملیات کمان ۹۹؛ پیکره بغداد به لرزه افتاد

نخستین طرح جنگی ایران «کمان ۹۹» بود که نیروی هوایی ارتش ایران روی میز گذاشت تا جواب حمله هوایی عراق را داده باشد. صبح اول مهر ۱۴۰ جنگنده ایرانی در آسمان شهرهای عراق به پرواز در آمدند. بربری، دل‌حامد و زنجانی از خلبانانی بودند که تاسیسات نفتی اربیل، موصل و کرکوک را به آتش کشیدند. برخی هم به نیروی دریایی عراق در خلیج فارس حمله کردند و برخی به تاسیسات در بغداد و بصره.

عراقی ها شوکه شدند. مهدی بشارت ، کاردار سفارت ایران در بغداد گفته است:« تلویزیون عراق با آب و تاب از حمله هوایی عراق به ایران می‌گفت و اعلام می‌کرد تمام هواپیماهای ایران را نابود کرده است.خیلی ناراحت بودم. دو روز بعد در دفترم حس کردم که بغداد به لرزه افتاده است.هواپیماها به بغداد حمله کرده بودند. هواپیماهای ایران مثل باران بر روی مناطق نظامی عراق بمب می‌ریختند.

عملیات حمله به اچ -۳ بی‌نظیرترین عملیات هوایی جهان

عملیات «اچ_ ۳» یکی از بزرگترین عملیات‌های هوایی دنیاست که به نام فانتومها ثبت شده است. جنگنده‌های از نوع فانتوم‌ طی یک عملیات پیچیده و تحسین برانگیز در چهارم آوریل ۱۹۸۱ (فروردین ۱۳۶۰) پایگاه هوایی «الولید» در مجموعه اچ_ ۳ واقع در نزدیکی مرز این کشور با اردن را بکلی نابود کردند. در مجموع بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آنها بمب‌افکن‌های روسی (میگ ۲۳، سوخو ۲۰، تی‌یو ۱۶ و تی‌یو ۲۲) بودند در این عملیات از بین رفتند. حمله به اچ_ ۳ از لحاظ فنی یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های هوایی جهان بشمار می‌رود و از نظر دستاوردهای نظامی نیز با توجه به نابودی کامل ۴۸ هواپیمای دشمن در رده بزرگترین و موفق‌ترین عملیات‌های نظامی جهان قرار می‌گیرد. این عملیات در سال ۱۹۸۱ یعنی زمانی که نیروی هوایی ایران از برتری بی‌چون و چرایی بر نیروی هوایی عراق برخوردار بود به انجام رسید.

انتهای پیام

فرهنگ فداکاری و امانتداری دفاع مقدس، فرهنگ گمشده امروز است

به گزارش ایسنا، به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، مراسم گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و ایثارگران جنگ تحمیلی روز(دوشنبه ۳۱ شهریور ماه) با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، همزمان با نخستین روز هفته دفاع مقدس با حضور علیرضا زاکانی رییس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در جمع کارکنان این مرکز برگزار شد.

زاکانی در این نشست با تبریک آغاز هفته دفاع مقدس، گفت: آن روزی که عراق به ما حمله کرد گمان می‌کردند ۳ روزه یا ۷ روزه تهران را اشغال می‌کنند اما امروز به لطف ایثارگری‌های رزمندگان اسلام، ۴۰ سال است که کاری علیه کشور عزیزمان از پیش نبرده‌اند.

وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در جمع خصوصی محدودی از بسیجیان و یادگاران دفاع مقدس، یادآور شد: ایشان در این جمع ناظر به مشکلات و تهدیدهای کشور به ویژه در حوزه مسائل فرهنگی، تاکید کردند که اگر هر کسی در هر جایی که هست خوب کار کند مشکلات رفع می‌شود.

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس توضیح داد: رهبر معظم انقلاب دفاع مقدس را به تابلو مینیاتوری تشبیه کردند که وقتی از دور به آن نگاه می‌کنیم بسیار بهجت‌آفرین است و وقتی هم که به آن نزدیک می‌شویم می‌بینیم که نقاش آن برای خلق چنین اثر هنری چقدر زحمت کشیده است.

وی ادامه داد: رهبر معظم انقلاب در این نشست تاکید کردند که هزاران کتاب باید نوشته شود تا ابعاد مختلف دفاع مقدس مشخص شود؛ ضمن آنکه جنگ با تمام سختی‌های خود در مقابل شرایط فعلی هیچ است؛ جنگ دوره جهاد اصغر بود و اکنون زمان جهاد اکبر است؛ رهبری تاکید کردند که با همه سختی‌ها و تلاطم‌ها به طور یقین انقلاب به پیروزی خواهد رسید و اگر کسی هم همراه انقلاب نشود و خسته و منحرف شود، جوانان اجازه نمی‌دهند بار انقلاب روی زمین بماند.

زاکانی توضیح داد: صحبت‌های رهبر معظم انقلاب در بخش اول یک تکلیف، در بخش دوم انذار و توجه به وضعیت کنونی و در بخش سوم یک نوید و امید بود.

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس، عنوان کرد:‌ این تکلیف ماست که هر کس در هر مسئولیت و مقامی که هست به وظایف خود درست عمل کند.

وی توضیح داد: سوالی که در شرایط فعلی پیش می‌آید این است که کشوری با ۶ درصد امکانات مادی و دارا بودن مزیت قطعی اسلام، رهبری معظم، تجربه جنگ و اتکا به مردم، چرا باید چنین وضعیتی را شاهد باشد؟

زاکانی در پاسخ به سوال مطرح شده، عنوان کرد: جواب این سوال در چند نکته نهفته است، نخست آنکه بعضا به اسلام عمل نمی‌کنیم، دوم آنکه تبعیت درستی از رهبری نداریم، نکته سوم اینکه به مردم درست تکیه نمی‌کنیم، نکته چهارم اینکه به اندیشمندان کشور به درستی تکیه نمی‌کنیم و نکته پنجم اینکه براساس اولویت‌ها و فوریت‌های کشور حرکت نمی‌کنیم و از ویژگی‌ها و مزیت‌های کشور استفاده نمی‌کنیم.

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس با ذکر خاطره‌ای از شهید چمران در شکستن محاصره سوسنگرد و داوطلب شدن ایشان در زمان به خطر افتادن شرایط ، گفت: در جنگ آنجایی که خطر بود فرهنگ دفاع مقدس داوطلبی را توصیه می‌کرد و آنجایی که منفعت طلبی بود همه عقب می‌کشیدند و میدان را خالی می‌کردند اما متاسفانه اکنون روند کارها کاملا عوض شده است.

وی در تشریح فرهنگ دفاع مقدس، عنوان کرد: ‌ فرهنگ اداره کشور باید فرهنگ دفاع مقدس باشد.

زاکانی با اشاره به رشادت‌های شهید حاج قاسم اصغری در دوران جنگ تحمیلی و رشادت‌ها و امانت‌داری این شهید با رفتن روی سیم‌خاردار و نگرانی در خصوص حفظ کوله‌پشتی و جان همرزمانش، یادآور شد: فرهنگ فداکاری و امانتداری دفاع مقدس، فرهنگ گمشده امروز است.

وی با تاکید بر اینکه انقلاب اسلامی میراث خون شهیدان و فداکاری‌های آنهاست، این سوال را مطرح کرد که کدام یک از ما یک هزارم ایثارگری‌های شهدا و جانبازان برای این کشور و انقلاب هزینه‌ کرده‌ایم؟

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس با یادآوری خاطراتی از شهید عبدالله نوریان فرمانده گردان تخریب لشگر ۱۰ سیدالشهدا، ادامه داد: این شهید بزرگوار در هرچه می‌نگریست خدا را می‌دید و در مسیر امام علی(ع) حرکت می‌کرد و ما هر روز از محضر این شهید عزیز درس می‌گرفتیم.

وی با تاکید بر اینکه باید با فرهنگ شهادت انس بگیریم، گفت: اوج فرهنگ شهادت در عاشورا و قیام امام حسین(ع) است.

زاکانی با تاکید براینکه رزمندگان دوران جنگ تحمیلی افراد بزرگی بودند، تاکید کرد: وظیفه امروز ما در کشور این است که در مسئولیت‌های خود درست عمل کنیم.

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، تصریح کرد: مقام معظم رهبری فرموده‌اند پیروزی به فضل الهی قطعی است و انقلاب مسیر خود را خواهد رفت و وظیفه ما مسئولان و مردم است که دست در دست یکدیگر پرچم انقلاب را برافراشته نگه داریم و از همه ظرفیت‌های آن به درستی استفاده کنیم.

زاکانی همچنین مرکز پژوهش‌های مجلس را از مجموعه‌های با آبروی کشور دانست و تصریح کرد: امروز مرکز جایگاه رفیعی دارد و به اندازه بزرگی مرکز باید اینجا کار و تلاش شود و کاری کنیم تا همانگونه که با جایگاهی خوب این مجموعه را تحویل ما دادند ما نیز با سعی و تلاش و با جایگاهی رفیع آن را تحویل آیندگان دهیم.

در پایان این نشست از خانواده‌های معظم شهدا و ایثارگران شاغل در مرکز پژوهش‌های مجلس تقدیر شد.

انتهای پیام
 

بازخوانی چند اعتراف

به گزارش ایسنا،هنوز مردم ایران طعم پیروزی انقلاب اسلامی را نچشیده بودند که آماده مقابله با فراز و نشیب‌های دیگری شدند. ایجاد درگیری‌های قومی در نقاط مختلف کشور،ترور شخصیت‌ها و مسؤولان بلندپایه کشور،بمب‌گذاری‌ها و … از جمله توطئه‌هایی بودند که مردم ایران را در برابر آزمایش سخت و طاقت‌فرسایی قرار دادند. اما دشمنان در این میان از برخی ویژگی‌های منحصر به فرد غافل بودند و یا قدرت‌شان را نادیده انگاشته بودند و آن رهبری مدبرانه حضرت امام خمینی (ره) و روحیه عاشورایی ملت ایران بود که همواره با تمسک به آنها هرگونه سختی را پشت سر گذاشته‌اند.

ایران اسلامی پس از سرنگونی رژیم پهلوی با انواع توطئه‌ها روبرو شد که درصدد بودند به هر نحو ممکن انقلاب نوپای ایران را ساقط کنند و یکی از آن توطئه‌ها تحمیل جنگ بود. مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی می‌گوید:..غرب که بیشترین منافع را در ایران داشت انقلاب را مستقیما علیه منافع خود می‌دانست. باید در ایران شرایطی به وجود می‌آمد که دیگران ناامید شوند و بگویند، نمی‌شود بدون اتکا به شرق و غرب، انقلاب باقی بماند و یکی از اهداف جنگ تحقق این امر بود…. و صدام نقطه تقاطع خطوط فوق بود.

در ادامه مروری خواهیم داشت بر تحلیل تعدادی از سیاست‌مداران و تحلیلگران خارجی در زمان آغاز جنگ تحمیلی.

«جیمز بیل»یکی از کارشناسان مسائل منطقه خلیج‌فارس و خاورمیانه نیز درباره دلیل واقعی جنگ در کتاب خود می‌نویسد… در این روند عراق امیدوار بود انقلاب ایران را در نطفه خفه کند.

قبل از آغاز جنگ تحمیلی،مرزهای ایران ۶۳۶ بار توسط رژیم بعث عراق مورد تجاوز قرار گرفته بود. در نهایت روز ۳۱ شهریور ماه سال ۱۳۵۹،صدام با این تصور که در مدت یک هفته به تهران خواهد رسید تهاجم گسترده‌ای را با بهره‌مندی از ۱۲ لشکر پیاده، ۴۵۰۰ دستگاه تانک و نفربر،۳۶۰ فروند هواپیمای جنگنده و ۴۰۰ فروند بالگرد و انواع امکانات نظامی علیه ایران آغاز کرد و برخلاف تصور، صدام که به خبرنگاران قول داده بود یک هفته بعد در تهران با آنها مصاحبه خواهد کرد ۳۵ روز به دلیل مقاومت مردم در پشت دروازه‌های خرمشهر زمین‌گیر شد تا اولین نشانه‌های شکست اهداف اربابانش نمایان شود.هر چند ارتش ایران در آن زمان انسجام چندانی نداشت و سپاه نیز به تازگی تشکیل شده بود اما وحدت کلمه مردم رفته رفته بر مشکلات غلبه کرد.

از آن جایی که استکبار با هدف ساقط کردن نظام مقدس جمهوری اسلامی جنگ را بر ملت ایران تحمیل کرده بود در این راه از هیچ کمکی به صدام چه از لحاظ تسلیحانی و چه از نظر مالی دریغ نکرد و این در حالی بود که کشورهای غربی از فروختن سیم خاردار به بهانه داشتن کاربرد نظامی آن به ایران خودداری کردند و کشور آلمان هم حاضر نشد زنجیر پلاک به ایران بفروشد در حالی که در طول جنگ،جنگ‌افزارهای شیمیایی بسیاری در اختیار رژیم بعث عراق قرار داد که تبعات استفاده از این جنگ‌افزارها هنوز هم در رزمندگان شیمیایی شده نمایان است و هر روز خبر شهادت یکی از آنها از گوشه و کنار ایران به گوش می‌رسد.

پس از شروع جنگ تحمیلی،تحریم‌های اقتصادی و تسلیحاتی از یک سو و خیانت بنی‌صدر از سوی دیگر شرایط سختی را بر کشور حاکم کرده بود؛ اما با فرار بنی‌صدر،عملیات‌های پیروزمندانه ایران یکی پس از دیگر شروع شد و با شکست حصر آبادان با فرمان تاریخی حضرت امام خمینی (ره)،آزادسازی خرمشهر و نهایتا تعقیب دشمن متجاوز در خاک خود ورق جنگ را به سود ایران بازگرداند.

در آن مقطع پرفراز و نشیب چه عواملی باعث شد ملت ایران در برابر سیل تهاجم دنیای استکبار مقاومت کند؟در وهله اول آن چه بیش از هر چیز در این گونه موارد نمایان می‌شود رهبری و مدیریتی است که نیازمند مدیریت درست در مقاطع بحرانی است. ملت ایران که با رهبری حضرت امام خمینی (ره)تا پیروزی انقلاب اسلامی و سقوط رژیم پهلوی مبارزه کرده بودند یک بار دیگر تکلیف مهمتری بر دوش خود احساس ‌کردند و آن، حفظ این پیروزی بود و این بار چنان به فرمان پیشوای مسلمین جهان لبیک گفتند و این همان چیزی بود که استکبار از آن هراس داشت. به طوری که «کنت دمارانش» رئیس سابق جاسوسی فرانسه درباره هراس غرب از رهبری امام خمینی(ره) می‌گوید:«ایران یکی از قدرت‌های واقعی منطقه است که دارای ذخایر عظیم نفت در قلمرو وسیع و پرجمعیت خود می‌باشد. هزاران سال است که این امپراتوری به عنوان تنها قدرت مسلط کل منطقه شناخته شده است،اکنون در زمان آیت‌الله خمینی این قدرت چندین برابر شده است.»

وی در پیامی به صدام در خصوص امام خمینی(ره) آورده است:«در مورد این مرد (امام خمینی) هوشیار باش.هیچ چیزی خطرناک‌تر از جنگلی که آتش گرفته باشد، نیست.زیرا بادهای قوی به آن می‌وزد و آن آتش می‌تواند مرزهای فکری و کشورهای همسایه را نیز فرا گیرد.»

اما همانطوری که پیش از این نیز اشاره شد دنیای استکبار رژیم بعث عراق را به بهانه برخی اختلافات دیرینه،بهترین گزینه برای دستیابی به اهداف خود که یکی از آنها بازگشت دوباره برای چپاول ثروت‌ها خدادادی ملت ایران بود می‌دانست اما هدف آنها تنها این نبود. به عنوان مثال، طه‌یاسین رمضان، نخست وزیر وقت عراق هدف از جنگ با ایران را مبارزه با انقلاب اسلامی ارزیابی کرده و می‌گوید: « این جنگ به خاطر قرارداد ۱۹۷۵ و یا چند صد کیلومتر و نصف اروند نیست. این جنگ به خاطر سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی است.»

«لس‌آسپین»، رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا نیز می‌گوید: «باید هدف استراتژیک آمریکا متوقف کردن ایران در گسترش انقلاب اسلامی بنیادگرای خود به جهان عرب و بویژه خلیج فارس باشد، حتی اگر در این راه استفاده از نیروی نظامی لازم شود.»

اما صدام حسین نیز درباره تجزیه ایران می‌گوید:« ما از تجزیه و انهدام ایران ناراحت نمی‌شویم و صریحا اعلام می‌داریم در شرایطی که این کشور دشمنی بورزد هر فرد عراقی و یا شاید هر عربی، مایل به تجزیه و ویرانی ایران خواهد بود.»

«طارق عزیز» معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه رژیم صدام هم در این زمینه می‌گوید:« وجود چند ایران کوچک، بهتر از وجود یک ایران واحد خواهد بود و ما از شورش قومیت‌های مختلف ایران پشتیبانی می‌کنیم و همه سعی خود را برای تجزیه برای بکار خواهیم بست.»

«آنتونی.اچ. کردزمن»، نویسنده غربی می‌نویسد: « به نظر می‌رسد عراق واقعا اثرات حمله به کشوری را که در میانه راه انقلاب بود تجزیه و تحلیل نکرده باشد… عراق به سادگی فرض کرده بود حمله‌اش به تجزیه ایران منجر شود تا یکپارچگی و وحدت آن. حتی برخی از سران عراق طی مصاحبه‌های اخیر خود پذیرفتند که آنها هرگز گمان نکرده بودند تاثیر حمله آنها به ایران اینگونه باشد که قیامی توده‌ای برای حمایت از آیت‌الله خمینی ایجاد شود.»

«وفیق السامرایی»،مسئول بخش ایران در استخبارات عراق، می‌گوید:« رأس ساعت ۱۲ روز ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ مصادف با ۳۱ شهریورماه سال ۵۹، ۱۹۲ فروند هواپیمایی جنگنده نیروی هوایی عراق به طرف اهدافشان در داخل خاک ایران به پرواز در آمدند. در همین لحظه فرمانده کل قوا، صدام حسین در حالی که چفیه قرمز رنگ به سر داشت و نوار فشنگ به دور کمر خود بسته بود، بی‌آنکه درجات نظامی‌اش را نصب کرده باشد وارد اتاق عملیات شد.» و عدنان خیرالله وزیر دفاع عراق به او گفت:«سرور من!جوانها۲۰ دقیقه قبل به پرواز درآمدند.» صدام پاسخ داد:« تا نیم ساعت دیگر کمر ایران خواهد شکست.»

اما با همه این این اظهارنظرها، نه تنها کمر ایران به واسطه ایستادگی مردم و نیروهای مسلح که روز به روز بر اتحاد و هماهنگی آنها افزوده می‌شد، نشکست بلکه چنان پوزه رژیم بعث عراق به خاک مالیده شد که تا پایان جنگ همواره به دنبال فرصتی برای خاتمه دادن به جنگ بود اما چون حضرت امام خمینی (ه) به نیات پلید دشمنان پی برده بودند با پشتیبانی ملت اجازه ندادند دشمنان به اهداف خود دست یابند.

در این جا بد نیست کمک‌های استکبار به عراق در جنگ تحمیلی را از زبان خود آنها مرور کنیم.

«آلن فریدمن»- روزنامه نگار نویسنده و تحلیلگر- به نقل از یکی از مقامات کاخ سفید می‌نویسد:«نیروهای ما در میدان جنگ به نظامیان عراقی کمک‌های تاکتیکی نظامی فراوان می‌کردند و حتی گاهی نیز خود را دوشادوش سربازان عراقی در مرز ایران می‌یافتند و این وضعیت تا سال ۱۹۸۷ همچنان ادامه داشت.»

«هاوارد تیچر»،کارشناس ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید می‌گوید: « آمریکا برای صدام حسین کاری کرد که تا آن زمان برای هیچکدام از نزدیکترین متحدان خود نکرده بود.»

«تیمرمن» نیز در کتاب «سوداگری مرگ» آورده است:«صدام در ژوئن ۱۹۸۲ قراردادی به ارزش ۸۳۰ میلیون دلار با یک شرکت بلژیکی به نام سیکسکو امضا کرد. هدف از این طرح پرهزینه که به نام رمزی پروژه ۵۰۵ خوانده می‌شد،آن بود که برای جنگنده‌های پیشرفته عراقی ۸۰۰ پناهگاه در عمق ۵۰ متری زمین احداث گردد. سیکسکو که از اعتبارات صادراتی دولت بلژیک استفاده می‌نمود طی چهار سال ۱۷ پایگاه هوایی و چند مقر نظامی در عراق ایجاد نمود. میراژهای عراقی در جریان جنگ با ایران از همین پناهگاه‌ها خارج می‌شدند و به پرواز درمی‌آمدند. از دیگر شرکای صدام سایبترا کنسرسیوم بلژیکی بود که با جدیت تمام روی پروژه‌های ” عکاشات ” و ” القائم ” کار می‌کرد و یکی از بزرگترین کارخانه‌های آزمایشی و تولید فسفات جهان را در این دو منطقه بنا نمود.»

این نویسنده و محقق آمریکایی می‌گوید: « آمریکا پیش از اعزام سفیر به بغداد یک رئیس تمام وقت در ایستگاه اطلاعاتی آمریکا در بغداد مستقر کرده بود. او از منزلت و جایگاه مهمی در نزد صدام برخوردار بود و قبل از هر حمله بزرگ مورد مشورت قرار می‌گرفت.»

آلن فریدمن در کتاب دعاوی ایران آورده است:«تحویل سلاح تقریبا بصورت روزمره ادامه داشت. یکی از پایگاههای ناتو که در مرکز فرانسه احداث شده بود بصورت مرکز بارگیری آنتونوف‌های نیروی هوایی عراق بمب‌های خوشه‌ای، فیوز و تجهیزات رادار را با خود به عراق می‌بردند. سازمانهای اطلاعاتی فرانسه در سال ۱۹۸۶ برآورد کردند که اگر فرانسه سه هفته از ارسال کمک به عراق خودداری کند آن کشور شکست خواهد خورد.»

اما کمک‌های دنیای غرب به عراق در جنگ تحمیلی به این جا ختم نشد و علارغم ادعای دفاع از حقوق بشر، جنگ افزارهایی در اختیار عراق قرار دادند که هنوز هم آثار آنها باقی است و آن جنگ افزارهای شیمیایی است. استفاده از سلاح‌های شیمیایی در طول جنگ تحمیلی (۱۳۶۷-۱۳۵۹) توسط عراق، بیش از ۱۰۰ هزار مجروح و شهید در بین نظامیان و مردم بی‌دفاع کشورمان به جای گذاشته است.

گازهای ارگانو فسفره ( عوامل اعصاب) و تاول‌زا ( گاز خردل) در طول جنگ به طور مکرر مورد استفاده قرار گرفتند.پس از جنگ اول جهانی،این اولین بار بود که از سلاح‌های شیمیایی به صورت وسیع در جنگ استفاده می‌شد و این موضوع آشکارا مغایر با پروتکل ۱۹۲۵ ژنو بود.

علاوه بر رزمندگان، مردم بی‌دفاع شهرها و روستاهای مرزی نیز بارها مورد تهاجم این سلاح‌ها قرار گرفتند در این بین، شهر سردشت با جمعیتی حدود ۱۲ هزار نفر یکی از نقاطی بود که در هفتم تیر ماه ۱۳۶۶ مورد بمباران شیمیایی با عامل خردل قرار گرفت.

گاز خردل، علاوه بر اثرات حاد، به عنوان عامل ایجادکننده عوارض طولانی مدت شناخته شده است.

تماس با گاز خردل در ایجاد مشکلات جدی روحی و جسمی بسیار نقش دارد، برخی از این مشکلات عبارتند از بیماری‌های مزمن تنفسی، اختلال در بینایی به علت صدمه به قرنیه، ضایعات پوستی، دردهای مزمن عصبی و برخی اثرات دیگر…

تا به امروز بیش از ۵۰ هزار نفر از ایرانیان بازمانده از حملات شیمیایی همچنان از عوارض ناشی از گاز خردل رنج می‌برند و نیازمند مراقبت‌های پزشکی هستند.

رژیم بعث عراق در طول جنگ تحمیلی بارها با استفاده از سلاح های شیمیایی علیه رزمندگان اسلام و مردم شهرها بیش از پیش خوی تجاوزگری‌اش را نشان داد. بمباران شیمیایی شهر سردشت توسط عراق در هفتم تیر ۱۳۶۶ فجیع‌ترین و وحشتناک‌ترین تهاجم از این نوع بود که سبب کشته و مجروح شدن عده ی بسیاری از مردم غیرنظامی شد. جمهوری اسلامی ایران شهر سردشت را نخستین شهر قربانی جنگ افزارهای شیمیایی در جهان بعد از بمباران هسته ای هیروشیما نامید.

وحشیانه‌ترین مورد استفاده در اسفند ۱۳۶۶،در حلبچه بوده است که وسیع‌ترین مورد استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی از زمان جنگ جهانی اول تاکنون به شمار می‌رود که حداقل۵۰۰۰ تن از مردم کُرد و مسلمان این شهر را کشته و ۷۰۰۰ تَن دیگر را مجروح کرد.

فاجعه‌ای که در حلبچه رخ داد بدون شک با فجایعی همچون بمباران اتمی شهرهای«هیروشیما و ناکازاکی»ژاپن به دست آمریکا،قابل مقایسه است.

در این جا بهتر است به سراغ کسی برویم که در جنگ تحمیلی دبیرکل سازمان ملل بود.سازمانی که در قبضه دنیای زر و زور است اما این عامل باعث نشد دبیرکل وقت این سازمان، رژیم بعث عراق را متجاوز اعلام نکند. خبری که یک بار دیگر حقانیت مردم ایران را به جهانیان ثابت کرد.

«خاویر پرز دکوئیار» در پاسخ به این سوال که به نظر شما آنچه ایران انجام داد، دفاع مشروع بود یا نه؟ می‌گوید: شکی در آن نیست و این بهترین کاری بود که یک ملت می‌توانست در برابر تجاوز به کشورش انجام دهد. هنگامی که دو ارتش نظامی با هم می‌جنگند، مسأله کاملا متفاوت است با زمانی که یک ارتش در مقابل خود مقاومت مردمی را دارد.در ایران مقاومت در برابر تهاجم عراق مردمی بود و این تنها دلیلی بود که باعث پیروزی ایران شد.بگذارید بگویم پیروزی،چرا که شما در واقع پیروز شدید و توانستید در مقابل متجاوز مقاومت کنید و او را به عقب برانید.

انتهای پیام

قالیباف: ترامپ و بایدن تفاوتی ندارند

به گزارش ایسنا، محمدباقر قالیباف در نطق پیش از دستور جلسه علنی امروز مجلس با تبریک آغاز هفته دفاع مقدس گفت: منطق دفاع مقدس یعنی باور به توان مردم و اعتقاد راسخ به اینکه  سنت های الهی تخلف ناپذیر هستند، هرگاه مردم را باور کنیم پیروز خواهیم شد و هرگاه آن ها را فراموش کنیم و در راس امور ندانیم در چشم برهم زدنی شکست بر ما چیره خواهد شد.


وی افزود: دفاع مقدس برای ما مدرسه مردم باوری است، به عینه شاهد بودیم در ابتدای جنگ هنگامی که باوری به حضور مردم توسط مسئولان وجود نداشت چگونه دشمنان پیشروی کردند و چگونه چند ماه پس از حضور مردم و باور واقعی به توان ملت عملیات هایی مانند شکست حصر آبادان، طریق القدس و فتح المبین در ابتدای سال ۶۱ به وقوع پیوست.


قالیباف گفت: آن منطق همچنان زنده و پیش روی ما است، اگر مردم را فراموش کنیم شکست خواهیم خورد و اگر به توان آن ها باور داشته باشیم و کار را به آن ها واگذار کنیم پیروزی حاصل خواهد شد، شعار هفته دفاع مقدس امسال شعاری پر مغز و درس آموز است، ما قوی هستیم، این همان منطقی است که موجب شکست های امروز دشمنان مردم ایران شده است.


وی ادامه داد: به عنوان مثال در خصوص همین اقدامات اخیر آمریکا نیز باید تاکید کرد که به دلیل اقتدار و ایستادگی مردم ایران دشمن به آن چه می خواست نرسید، ولی نباید به این شکست های حقوقی و سیاسی آمریکا دل خوش باشیم و فراموش کنیم که دشمن ظالم ما در صورت ادامه یافتن برخی غفلت ها گام به گام در تشدید تحریم ها جلوتر می آید تا به نظام تحریم ها شکل جدیدی بدهد.


رییس مجلس شورای اسلامی اظهار کرد: تجربه این مدت نشان داده است هرگاه در مقابل اقدامات خصمانه آمریکا منفعل عمل کردیم فشار تحریمی بیشتری به معیشت مردم وارد شده است، پس ضروری است با اقدامات فعالانه، هوشمندانه و موثر اجازه ندهیم بیش از این به مردم فشار بیشتری وارد شود، در همین راستا ضروری است کمیسیون امنیت ملی پس از شکست مفتضحانه آمریکا در حوزه حقوقی و سیاسی حرکت های یکجانبه آمریکا که مورد اعتراض دیگر کشور های جامعه بی الملل نیز هست را رصد کند و اقدامات متقابل لازم را برای صیانت از منافع مردم با جدیت پیگیری و به صحن ارائه دهد.


قالیباف عنوان کرد: وظیفه ما آن است که مردم را قوی کنیم، مسئله مردم ما ناکارامدی در اداره کشور، شرایط سخت معیشتی، حمایت نشدن از لحاظ اقتصادی است، نباید کشور و معیشت مردم را معطل غرب کنیم، باید مردم را در اولویت قرار دهیم و باید از تجربه های روشن ملت ایران بهره ببریم و بدانیم که دشمنی آمریکا با این ملت ریشه دار است و اینکه ترامپ رییس جمهور شود یا بایدن هیچ تفاوتی در سیاست اصلی ضربه زدن به ملت ایران حاصل نخواهد شد، پس لازم است بر روی قوی تر شدن ملت ایران تمرکز کنیم، پیروزی واقعی را زمانی اعلام کنیم که اقتصاد و مردم قوی شدند و احساس کنند در زندگی خود تغییرات ملموس ایجاد شده است.


انتهای پیام

شفاف‌تر باشید!

به گزارش ایسنا، اخیرا معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سه فهرست را بنا به تاکید همیشگی سید عباس صالحی – وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی – برای مشخص شدن میزان حمایت‌های مالی معاونت و انجمن هنرهای نمایشی در سامانه شفاف‌سازی این وزارتخانه قرار داد.

البته شاید بهتر بود برای کم‌ شدن حرف و حدیث‌ها، در همان روز انتشار اطلاع‌رسانی از طریق روابط عمومی معاونت هنری یا اداره کل هنرهای نمایشی هم صورت می‌گرفت تا این تصور پیش نیاید که هدف از انتشار این گزارش‌ها زیرسوال بردن مدیریت قبلی است بویژه آنکه این کار طبق روال اداری از سوی معاونت هنری انجام شده است، نه اداره کل هنرهای نمایشی. ضمن اینکه معمولا گزارش‌های سالانه در پایان هر سال یا نهایتا ماه‌های ابتدایی سال بعد باید منتشر شود؛ اتفاقی که با وجود پیگیری‌های رسانه‌ای هیچ گاه در سال‌های ۹۷ و ۹۸ در تئاتر رخ نداد و حالا که حمایت‌های سال گذشته اعلام شده، خوب است که گزارش‌های پیشین هم منتشر شود.

اما از این‌ها گذشته، در میان سه فهرست مورد اشاره، یکی به طور مشخص درباره آثار حمایت شده از سوی انجمن هنرهای نمایشی در سال ۹۸ یا به عبارتی دیگر همان گزارش عملکرد شورای حمایت اداره کل هنرهای نمایشی است و دو فهرست دیگر هم مربوط به حمایت‌ از فعالیت‌های استانی معاونت هنری در دو سال گذشته است که توسط انجمن هنرهای نمایشی، انجمن موسیقی ایران، بنیاد مد و لباس، انجمن توسعه هنرهای تجسمی و … انجام شده است.

انتشار گزارش حمایت از فعالیت‌های استانی معاونت هنری در سال ۹۷ این احتمال را به همراه دارد که برای عملکرد سال ۹۷ شورای حمایت اداره کل هنرهای نمایشی نیز گزارشی مجزا در سامانه بارگذاری شود، چرا که با وجود همه نقدها و گله‌هایی که گزارش سال ۹۸ به وجود آورد و عده‌ای حتی آن را بهانه‌ای برای به جان هم افتادن گروه‌های تئاتری دانستند، ولی کمتر کسی را در بین اظهارنظرکننده‌ها می‌شد یافت که از کلیت این اقدام دفاع نکرده باشد. 

در این یک هفته علاوه بر آنچه در فضای مجازی و نظر برخی تئاتری‌ها بازتاب داده شد، تماس‌های مکرری هم با ایسنا گرفته و نکاتی درباره فهرست حمایت‌های انجمن هنرهای نمایشی مطرح شد که بسیاری از آن‌ها اگرچه برای گروه‌ها می‌تواند قابلیت پیگیری اداری داشته باشد، اما به نظر می‌رسد این ضرروت را ایجاب می‌کند که آنچه منتشر شده باید تکمیل شود تا ارقام اعلام شده بهتر قابل ارزیابی باشند.

براین اساس در این گزارش به بعضی نکاتی که در این تماس‌ها و پیگیری‌ها بیشتر نمود داشته، اشاره می‌شود.

اول. مهم‌ترین نکته‌ای که در جدول حمایت‌های مالی انجمن هنرهای نمایشی به چشم می‌خورد این است که هیچ اشاره‌ای به تعداد اجرا، تعداد تماشاگر و میزان فروش هر نمایش نشده است. نبود چنین اطلاعاتی سبب شده «اسم»‌ها بیشتر از هر چیزی پررنگ شوند و این جمله به کرّات شنیده یا خوانده شود که “فلان کارگردان فقط بخاطر اسمش توانسته پول بیشتری بگیرد” و هیچ ملاک و معیاری برای اینکه مشخص شود رقم حمایتی برای تولید چه نمایشی، با چه تعداد نفراتی و با چه میزان بازخورد و کیفیتی خرج شده است، وجود ندارد. البته اگر روند اعلام فروش نمایش‌های اجرا شده در سالن‌های دولتی در دوره قبلی مدیریت اداره کل هنرهای نمایشی و بویژه در تئاتر شهر متوقف نمی‌شد دست‌کم با استناد به آن‌ها امکان مقایسه و بررسی وجود داشت. براین اساس این جدول خود به تنهایی می‌تواند دلیلی باشد براینکه از این پس آمار فروش و تماشاگر تماشاخانه‌ها منتشر شود تا همانند آنچه در سینما اتفاق می‌افتد جزئیات بیشتری از وضعیت اجراها در اختیار اهالی تئاتر قرار گیرد. 

دوم. در جدول ستونی هست با عنوان “توضیحات” که از ۲۵۸ ردیف، فقط برای چند مورد محدود توضیح در آن درج شده است، درحالی که به نظر می‌رسد با توجه به ناقص بودن اطلاعات، برای خیلی دیگر از کارها باید توضیح‌هایی ارائه می‌شد. از جمله اینکه براساس گفته‌ی یکی از دست‌اندرکاران یکی از نمایش‌های پرمخاطب تئاتر شهر، رقم حمایتی پرداخت شده به آن نمایش حتما باید با این توضیح همراه می‌بود که ۲۰ درصد پول گیشه به انجمن هنرهای نمایشی برگشته و در نتیجه رقم حمایت شده‌ی انجمن از آن نمایش خاص به یک سوم رقم حمایتی اعلام شده می‌رسد. این گروه شاکی است از اینکه اگر قرار بر شفاف‌سازی بوده چرا فقط پول پرداختی اعلام شده و آن چیزی که به انجمن داده شده محاسبه نشده است؟

سوم. اگر آمار فروش نمایش‌ها درج شده بود، پس از کسر ۲۰ درصد پول گیشه رقم دقیقی که به هر گروه رسیده بود مشخص می‌شد چرا که از فروش نمایش‌های تماشاخانه‌های دولتی یعنی تئاتر شهر، تماشاخانه سنگلج و تالار هنر ۲۰ درصد گیشه باید به انجمن هنرهای نمایشی برگردد که البته طبق پیگیری ایسنا، این ۲۰ درصد – طبق مصوبه‌ای در چند سال قبل – از تالار هنر که مخصوص نمایش‌های کودک است برای حمایت بیشتر از این آثار کسر نمی‌شود.

چهارم. جدول منتشر شده با این تاکید همراه بوده که مربوط به نمایش‌های سال ۹۸ است ولی نام برخی آثاری که در سال ۹۷ روی صحنه رفته‌اند، پرسش‌هایی را ایجاد کرده که آن هم بدون توضیح است. هرچند پیگیری‌ها نشان می‌دهد که مصوبه‌های حمایتی این نمایش‌ها مرتبط با سال ۹۸ بوده که این هم باز در جای خود ابهام دارد.

پنجم. جدا از برخی کمک‌ هزینه‌های پر حرف و حدیث، در این جدول کمترین و بیشترین کمک هزینه هم خیلی به چشم می‌آید. کمترین رقم‌های حمایتی انجمن در سال ۹۸ براساس جدول، برای نمایش‌های خیابانی است که بیشترشان به یک میلیون تومان هم نمی‌رسند و تناسب این کمک‌ هزینه با نمایشنامه‌خوانی‌هایی که در تئاتر شهر اجرا شده و رقم دست‌کم ۱۱ میلیونی گرفته‌اند قابل تامل است. بجز این، کمترین حمایت‌ها شامل رقم‌های سه میلیون تومانی بوده که بخش زیادی از آن‌ها به نمایش‌های تالار مولوی یعنی گروه‌های دانشجویی مربوط است و اینجاست که باید پرسید نقش کانون تئاتر دانشگاهیِ تاسیس شده در اداره کل هنرهای نمایشی چه بوده تا در مقابل کارهای پر اسم و رسم اما کم مخاطب، مظلوم واقع نشوند؟ البته این انتظار وجود دارد که برای همین کانون تئاتر دانشگاهی و سایر کانون‌ها هم گزارش عملکردی با جزئیات و خرج‌های انجام شده منتشر شود.

ششم. در مقابلِ کمترین کمک‌هزینه‌هایی که پرداخت شده، بیشترین رقم حمایتی هم به دلیل تفاوت فاحش قابل توجه است؛ یعنی آنجایی که نمایشی از مشهد فقط برای 10 شب اجرا (طبق خبرهای منتشر شده) به تهران و پردیس تئاتر تهران – زیر مجموعه سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران – می‌آید و ۲۲۰ میلیون تومان از انجمن هنرهای نمایشی کمک هزینه می‌گیرد. در بخش توضیحات این نمایش (باغ خونی) که مثل باقی نمایش‌ها مشخص نیست چقدر مخاطب داشته و حتی اطلاعات دقیقی هم از آن در سایت پردیس تئاتر تهران در دسترس نیست، قید شده که این نمایش با حمایت موسسه «خاتم الاوصیا» اجرا شده است؛ موسسه‌ای که وقتی نام آن را جستجو می‌کنید جز به “قرارگاه” و “مدرسه عالی” نمی‌رسید! این در حالی است که نمایش در اجرای شهر مشهد خود با حمایت انجمن هنرهای نمایشی کشور و جمعیت هلال احمر خراسان رضوی روی صحنه رفته بود.

 نمایش «باغ خونی» پیش از اجرای سال ۹۸ در تهران، مورد حمایت مدیر سابق انجمن قرار گرفته بود، همانطور که برای جایزه بزرگ سرو هم به مدیریت حمید نیلی جایزه گرفت. نیلی آذرماه سال ۹۷ (دو ماه پیش از شروع جشنواره فجر) در گفت‌وگویی به نقل از خبرگزاری تقریب از حمایت برای اجرای این نمایش در “مشهد”، “تهران” و نیز حضور در “جشنواره تئاتر فجر” گفته و تاکید کرده بود: قرار است در راستای تمرکززدایی از مرکز، پروژه نمایشی «باغ خونی» درباره فاجعه گوهرشاد مشهد از ششم دی ماه (۱۳۹۷) به صحنه تئاتر شهر مشهد برسد و پس از اجرا در مشهد، در تهران و به احتمال زیاد در جشنواره فجر نیز به صحنه می‌آید.

او با بیان اینکه قرار بر این است که حمایت‌های انجمن در زمینه پیگیری آداب و رسوم و حوزه تاریخ شهرها نیز صورت بگیرد،‌ گفته بود: این پروژه قرار است در سطح ملی انجام شود و خود انجمن هنرهای نمایشی ایران هم آن را پیگیری می‌کند. بنابراین فعالیت‌های انجمن قرار است از حمایت‌های مالی صِرف خارج و به فضای محتوایی وارد شود و برای این گروه‌ها به فراخور، بودجه هم مشخص می‌شود و ما هم به عنوان مجری طرح فعال خواهیم بود.   

به این ترتیب یکی دیگر از نقص‌های این جدول همین است که اولا مشخص نیست موسسه خاتم الاوصیا متعلق به چه مرکز یا دستگاه یا چه شخصی است و انجمن هنرهای نمایشی که بر حمایت آن از چنین پروژه‌هایی در سطح ملی تاکید شده چقدر خرج کرده است؟ دیگر آنکه چه نمایش‌هایی این گونه و براساس هدفِ تاکید شده، حمایت شده‌اند؟ ضمن اینکه با توجه به اجرای اول این نمایش در سال ۹۷ احتمالا باید در فهرست حمایت‌های آن سال نیز اسم این نمایش تکرار شود.  

هفتم. اگر از جدول فهرست آثار حمایت شده تهران از سوی انجمن هنرای نمایشی بگذریم به دو جدول فهرست حمایت از فعالیت‌های استانی و رقم‌های پرداختی انجمن به استان‌های کشور در دو سال گذشته می‌رسیم که آن هم در کلی‌گویی دست کمی از جدول قبلی ندارد. در رقم‌های حمایتی از استان‌ها هیچ توضیحی مبنی براینکه تعداد گروه‌های نمایشی آن استان، نمایش‌های اجرا شده یا رویدادهای نمایشی چقدر بوده ارائه نشده است، به همین دلیل این اختلاف نظر پیش آمده که آیا هر کدام از این استان‌ها صرفا برای اجرای تئاتر اینقدر پول گرفته‌اند؟ یا این حمایت‌ها صرف برگزاری رویدادهایی مثل جشنواره‌های استانی، جشنواره‌های خیابانی مریوان، فتح خرمشهر و کودک همدان شده است؟

هشتم. از آنجا که در این بخش میزان حمایت‌ها در دو سال ۹۷ و ۹۸ منتشر شده است، اطلاعات بهتری برای مقایسه وجود دارد از جمله اینکه در اولین سال مدیریت شهرام کرمی در اداره کل هنرهای نمایشی کمک‌های بیشتری به استان‌ها شده به طوری که نزدیک به ۱۰ استان رقم‌های بالای یک میلیارد ریال دریافت کرده‌اند مثل آذربایجان شرقی، بوشهر، خراسان جنوبی و رضوی، خوزستان، سیستان و بلوچستان، کردستان، مازندران و یزد. در حالی که تمام این استان‌ها بجز کردستان و همدان در سال بعد یعنی ۹۸ رقم بسیار کمتری گرفته‌اند که آن هم احتمالا به طور طبیعی بخاطر شرایط بودجه‌ای دولت بوده و به همین دلیل بیشتر آن‌ها حدود ۲۵۰ میلیون ریال بیشتر نگرفته‌اند، ولی جالب اینجاست که در همین شرایط، حمایت صورت گرفته از کردستان و همدان افزایش پیدا کرده و مثلا همدان از ۹ میلیارد و ۶۸۲ میلیون ریال در سال ۹۷ به ۱۳ میلیارد و ۵۳۳ میلیون ریال در سال ۹۸ رسیده است.

البته به نظر می‌رسد این کمک مالی بیشتر برای برگزاری جشنواره تئاتر کودک همدان باشد که چرایی برگزاری و کیفیت آن بارها مورد بحث و انتقاد بوده و پرداختن به آن خارج از موضوع این گزارش است، اما اگر بطور کلی حمایت از جشنواره‌ها در اولویت بوده باشد، توجیه رقم پرداختی به بعضی استان‌ها مشخص می‌شود بویژه آنکه مدیر کل پیشین هنرهای نمایشی پیش‌تر در گفت‌وگویی با ایسنا حمایت زیاد از حد این اداره را از جشنواره‌ای مثل فتح خرمشهر  به دلیل حمایت نکردن استان تایید کرده بود.

با این حال به دلیل همان ارائه نشدن جزئیات و انتشار گزارشی که بیشتر انگار رفع تکلیف بوده، این سوال پیش می‌آید که پول‌های خرج شده از بودجه ناچیز تئاتر برای چه اموری در استان‌ها صرف شده است؟ آیا به طور مثال کمک هفت میلیارد و ۷۵۵ میلیون ریالی به خوزستان بیشتر به جشنواره فتح خرمشهر به دبیری حمیدرضا آذرنگ اختصاص دارد که بارها پیش از جشنواره از کمبود حمایت گله کرده بود؟ خروجی هر کدام از این جشنواره‌ها چه بوده و آیا جزئیات آن‌ها نیز منتشر می‌شود؟

نهم. حال که حرف از بودجه اندک تئاتر شد شاید بد نباشد اشاره‌ای هم به جدول بودجه کرد که هر سال وقتی از سوی رییس جمهور به مجلس تقدیم می‌شود آنچه برای تئاتر پیش‌بینی شده مورد توجه قرار می‌گیرد. در جدول بودجه سال ۹۸ علاوه بر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی و صدور مجوز، موارد حمایتی دیگری هم در حوزه هنرهای نمایشی ذکر شده بودند و حالا که در سال آخر دولت دوازدهم هستیم این سوال‌ها مطرح هستند که بر طبق آنچه در بودجه تنظیم شده بود، چقدر برای شرکت در جشنواره‌ها و همایش‌های بین المللی خرج شده است و چه کسانی مشمول این حمایت شده‌اند؟ چقدر به بنیاد رودکی کمک شده است؟ چقدر از پول تئاتر برای حمایت از خانه تئاتر صرف شده است؟ و ….

در آخر تاکید می‌شود این گزارش که در ادامه پیگیری‌های سال‌های اخیر ایسنا برای شفاف‌سازی تنظیم شد، تنها نگاهی گذرا و پرسشگرانه دارد بر آنچه تاکنون در حوزه تئاتر عملی شده است. ضمن اینکه با توجه به گفت‌وگو با برخی اهالی تئاتر باید دید که شفافیت در فعالیت‌ها با انتشار گزارش جشنواره‌های سال قبل از جمله فجر که در شرایط خاصی هم برگزار شد و نیز کارهای انجام شده‌ی اداره کل هنرهای نمایشی در این ۶ ماه کرونایی سال ۹۹ ادامه می‌یابد یا خیر؟

انتهای پیام

ویدئو / موسیقی فیلم؛ «یک زندگی پنهان»

ویدئو / موسیقی فیلم؛ «یک زندگی پنهان»

«یک زندگی پنهان» فیلمی درام و جنگی به کارگردانی «ترنس مالیک» فیلمساز مشهور و ۷۶ ساله آمریکایی است. داستان فیلم، ماجرای خودداری یک سرباز روستایی برای خدمت اجباری در ارتش نازی در جریان جنگ جهانی دوم را روایت می‌کند. موسیقی متن «یک زندگی پنهان» را «جیمز نیوتن هاوارد» آهنگساز و رهبر ارکستر ۶۹ ساله آمریکایی ساخته است. هاوارد تاکنون برای بیش از ۱۰۰ اثر سینمایی موسیقی متن نوشته است و جوایز معتبر گرمی، امی و هشت نامزدی اسکار را در کارنامه دارد.

تدوینگر: امیرحسین شهسواری

بازنویسی ادبیات جهان برای نوجوانان

به گزارش ایسنا، بازنویسی ای.بی‌.یهوشائو از «جنایت و مکافات» نوشته فئودور داستایفسکی با تصویرگری سونیا بوگایوا و بازنویسی اومبرتو اکو از «دو دلداده» با تصویرگری مارکو لورنتستی در مجموعه حفظ داستان منتشر شده‌ است. این کتاب‌ها با ترجمه شهاب‌الدین عباسی هر کدام در ۹۶ صفحه با شمارگان ۷۷۰ نسخه و قیمت ۲۰ هزار تومان در انتشارات نخستین راهی بازار کتاب شده‌اند.

در معرفی این مجموعه آمده است: هدف این مجموعه، حفظ داستان‌های بزرگ ادبیات جهان با متن‌های ساده، روان و تصاویر و طراحی‌های چشم‌نواز است. این مجموعه کتابخانه‌ای از داستانی‌های خواندنی از سراسر جهان است که برای نوجوانان و جوانان نوشته شده؛ خود این مجموعه نیز داستانی دارد. ماجرا از این قرار است که الساندرو باریکو (داستان‌نویس مشهور ایتالیایی، که فیلم ۱۹۰۰ بر اساس نمایشنامه‌های او ساخته شده است) و یکی از نویسندگان، سال‌ها پیش این ایده به ذهنشان رسید که رمان‌ها و داستان‌های معروف جهان را برای نسل جوان و خوانندگان عام به زبانی نو و ساده‌تر عرضه کنند تا غبار زمان و دگرگونی روزگار، آن‌ها را از یادها محو نکند. خودشان می‌گویند: حفظ داستان رسالتی به شکل کتاب است: حفظ و یادداشت داستان‌های بزرگ از فراموشی و بی‌خبری، به کمک بازگویی و بازنویسی آن‌ها برای نسل نو و جوان‌تر. هر کتاب به زیبایی تصویرگری شده و با شرح و توضیح نویسندگان درباره خاستگاه آثار در پایان هر داستان همراه است.

داستان‌ها از فرهنگ‌ها، زمان‌ها و نسل‌های مختلف هستند – از تراژدی‌های یونان گرفته تا رمان روسی قرن نوزدهم و امثال آن که طی نسل‌های متمادی الهام‌بخش بوده‌اند. کتاب‌های مجموعه «حفظ داستان» در سال‌ها مختلف ۲۰۱۰ به این طرف منتشر شده‌اند و همچنان چاپ می‌شوند.

انتهای پیام